Persbericht van de AVRO 25 oktober 2006

BANKGIRO LOTERIJ RESTAURATIE START OP ZATERDAG 18 NOVEMBER

Zaterdag 18 november om 20.20 uur op Nederland 2 start de AVRO het nieuwe programma ‘BankGiro Loterij Restauratie’. Dit succesvolle Endemol format programma was hét kijkcijferkanon van BBC TWO. De presentatie is in handen van AVRO-presentator Frits Sissing. In de eerste vijf van in totaal zes afleveringen, worden 15 gebouwen die nodig gerestaureerd moeten worden aan de kijker voorgesteld. Aan het eind van elke aflevering stemt de kijker welk gebouw doorgaat naar de grote finale op zaterdag 23 december. Tijdens deze finale wordt duidelijk welk bouwwerk uiteindelijk het felbegeerde bedrag van maximaal 1 miljoen euro van de BankGiro Loterij in de wacht sleept!

De gebouwen die genomineerd zijn voor het nieuwe programma BankGiro Loterij Restauratie en daarmee dus kans maken op maximaal 1 miljoen euro voor de restauratie zijn:

1. Kerk Vierhuizen, Vierhuizen
Deze van oorsprong turfstenen kerk stamt al uit de middeleeuwen. De monniken van Kloosterburen legden de eerste dijk aan in Vierhuizen en stichtten daarachter natuurlijk meteen een kerk. In de loop der eeuwen hebben de elementen hier vrij spel gehad. De kerk was een stille getuige van de strijd van de Vierhuizers met de zee. Het dorpskerkje en het orgel moeten volledig worden opgeknapt.

2. Luxor Theater Arnhem, Arnhem
Dit theater werd gebouwd in 1915 door de bekende Arnhemse architect Willem Diehl. Het heeft als voorbeeld gediend voor de bioscoop die Tuschinski in Amsterdam heeft gebouwd. Tal van kunstenaars hebben een bijdrage geleverd aan het pand. Zeer bijzonder voor die tijd waren de technische snufjes, zoals centrale verwarming en een druklucht ventilatiesysteem. Van 1985 tot 1999 fungeert het Luxor Theater als uitgaans- en dansgelegenheid voor jongeren. Het pand is in zeer slechte staat, maar met het beschikbare miljoen zouden alle authentieke details weer hersteld kunnen worden.

3. Ambachtsherenhuis in Alblasserdam, Alblasserdam
Toen er nog geen burgemeesters en wethouders waren hadden grote delen van Nederland ambachtsheren. Zij maakten de dienst uit in een bepaald gebied. Het ambachtsherenhuis in Alblasserdam is zo’n typische ambtswoning uit het midden van de 19de eeuw en een van de weinige monumenten die ons nog herinnert aan die tijd. Met het vertrek van de laatste ambachtsheer lijkt het alsof de tijd in dit huis heeft stil gestaan. Onder een dikke laag stof en spinrag liggen gemarmerde schouwen, ornamenten en bedsteden. Alle authentieke details zijn nog aanwezig. Het huis is behoorlijk verzakt en dreigt van de dijk te glijden.

4. Antoniusmolen, Eerde
De Antoniusmolen is omstreeks 1883 gebouwd en sinds 1923 in handen van de familie van Riel. In de Tweede Wereldoorlog is de molen zwaar beschadigd. Duitsers en Amerikaanse parachutisten hebben de kap van de hoge molen bij de zandduinen als observatiepost gebruikt. De molen wordt nu gebruikt als memorial voor de soldaten die in die buurt zijn omgekomen bij Operatie Market Garden. De romp is goed geconserveerd, maar de kap moet volledig gereconstrueerd worden. Bovendien moet er een nieuw maalwerk in.

5. Kasteel Staverden, Ermelo
Graaf Reinald van Gelre stichtte rond 1300 een nederzetting op de noordelijke Veluwe, niet ver van Harderwijk: Kasteel Staverden. De nederzetting had moeten uitgroeien tot een stad, maar is nooit groter geworden dan een kasteel en een paar boerderijen. Het kasteel wordt ook wel de Witte Pauwenburcht genoemd. Het tuinmanshuis en de oranjerie zijn in zeer slechte staat en ook de kas moet nog worden gerestaureerd.


6. Scheepswerf Wolthuis, Hoogezand-Sappemeer
Scheepswerf Wolthuis is met recht een historische plaats waar sinds het eind van de zeventiende eeuw vele honderden houten en stalen boten zijn gebouwd. Het is de enige overgebleven werf in de veenkoloniën. Sinds 1922 is de werf in handen van de familie Wolthuis die nu al drie generaties lang aan het roer staat. Door de kleinschaligheid van deze werf is het sinds begin vorige eeuw nauwelijks gemoderniseerd. Het vertoont ernstig achterstallig onderhoud en dient geheel gerestaureerd te worden. In de toekomst zal de scheepswerf een museum en educatief centrum moeten worden.

7. Sint Jan Kathedraal, Den Bosch
Niet alleen binnen is het één en al pracht en praal in deze laatgotische kerk. Ook buiten en boven op het dak is een overdaad aan beeldhouwwerk te vinden. Uniek zijn de standbeelden rond het hoogkoor. Sinds het begin van de eeuwwisseling staat de Sint Jan in de steigers. Het is de derde keer sinds het ontstaan van de kerk in 1220 dat een grootscheepse restauratie noodzakelijk is. Het monument moet steen voor steen worden afgebroken om het kwetsbare natuursteen te kunnen conserveren. De luchtboogstoelbeelden vormen het sluitstuk van deze operatie. De originele beelden zijn te zeer door de tand des tijds aangetast. Naar authentiek voorbeeld moeten 32 nieuwe beelden worden gemaakt.

8. De DRU, Ulft
Diepenbrock en Reigers in Ulft, beter bekend als de DRU, is gebouwd in 1754 als ijzerhut. Enkele jaren later gekocht door Diepenbrock en Reigers en onder die naam verder gegaan. In de hoogtijdagen werken hier meer dan 1500 mensen. Zij produceren voornamelijk huishoudelijke artikelen zoals badkuipen en pannen. Het terrein bestaat uit een groot aantal gebouwen. Voor sommige is al een nieuwe bestemming bedacht maar het merendeel staat leeg. Het portiersgebouw komt in aanmerking als kandidaat. Daar komt een bibliotheek in. Een deel van het portiersgebouw wordt nu tijdelijk gebruikt als ‘ijzermuseum’.

9. Mariapark, Sittard
Het Mariapark is onderdeel van de Basiliek ‘Onze Lieve Vrouw van het Heilig Hart’ in Sittard, de oudste basiliek van Nederland. In 1875 werd de eerste steen van de basiliek gelegd. De aantallen pelgrims die naar Sittard kwamen groeide jaarlijks zo enorm, dat de basiliek de mensen niet meer kon herbergen waardoor uitbreiding nodig was. Dit werd het Mariapark, de dependance van de basiliek. Nog steeds komen vanuit de hele wereld pelgrims naar het Mariapark in Sittard. Het staat, als er niet snel iets gebeurt, op instorten.

10. Treinremise Stoomtrein, Goes-Borsele
In 1927 is de treinremise Stoomtrein in opdracht van de spoorwegmaatschappij Zuid-Beveland gebouwd. Het personenvervoer op het traject is nooit een succes geweest. Het goederenvervoer was een groter succes, met name het bietenvervoer. Vanaf 1971 wordt de vroegere ‘bietenlijn’ gebruikt voor toeristen. Het gebouw is in zeer slechte staat. Het is verzakt, er zitten scheuren in de muren en het dak vertoont betonrot. Ook het ketelhuis en het schafthuis moeten worden gerestaureerd.

11. Kilsdonkse Molen, Dinther
De Kilsdonkse molen dateert waarschijnlijk al van vóór 1300 en is oorspronkelijk gebouwd als watermolen. In 1813 is hij omgebouwd tot windmolen. Van 1954 tot 2000 is de molen in dienst als maalderij voor de productie van veevoeders. Van de oliemolen rest alleen nog het gebouw met de kelder. Het binnenwerk is verdwenen. Ook van de korenmolen is niet veel meer over.

12. Fort Pampus, Muiden
Fort Pampus is een onderdeel van de Stelling van Amsterdam en is in de periode tussen 1887 en 1895 aangelegd. De Stelling van Amsterdam bestaat uit 42 fortificaties rond de hoofdstad. Hoewel het fort dienst moest doen ter verdediging van Amsterdam in tijden van oorlog, is het als zodanig nooit nodig geweest. Het fort vertoont grote scheuren en vochtschade. In de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers al het staal uit de constructie verwijderd, waardoor er grote schade is aangericht.

13. Kasteel Waardenburg, Waardenburg
Dit kasteel stamt uit de dertiende eeuw en heeft vele eigenaars en verbouwingen gekend. In 1574 is het kasteel voor meer dan de helft verwoest door de troepen van Willem van Oranje. Dit omdat de eigenaresse Catharina van Gelre de kant van de Spanjaarden had gekozen in de Tachtigjarige Oorlog. Het kasteel is in 1895 voor een deel hersteld. De oorspronkelijke keuken is nog steeds terug te vinden, evenals restanten van de schouwen en het behang. Maar het kasteel verkeert verder in slechte conditie.


14. Holsterhuis, Dordrecht
Het Holsterhuis is vermoedelijk gebouwd in het midden van de zestiende eeuw maar er zijn aanwijzingen voor een vroegere datering. Het dankt zijn naam aan het laatste bedrijf dat hier gevestigd was; drukkerij Holster. Ooit was dit pand een herberg waar de graven van Holland graag geziene gasten waren. De enorme middeleeuwse wijnkelders onder het pand zijn de enige sporen die nog herinneren aan die tijd. In de achttiende eeuw behoorde dit wijnhuis tot de rijkste gebouwen van de stad. Het pand heeft veel bewoners gekend en veel verschillende bedrijfsbestemmingen. Dat zorgde in de vorige eeuw voor dramatisch verval. Als dit pand wint krijgt het zijn oude functie weer terug: een stadsherberg.

15. Kaatsbaan, Haarlem
Hendrik van Brederode, een goede vriend en bondgenoot van Willem van Oranje, liet dit gebouw in 1560 bouwen om er zijn favoriete sport te beoefenen: kaatsen. Kaatsen kan gezien worden als de voorloper van ons huidige tennis en het werd lange tijd door zowel de adel als het gewone volk fanatiek gespeeld. Wanneer dit bijzondere gebouw in Haarlem wint en volledig gerestaureerd wordt, zal het niet alleen de enige kaatsbaan in Nederland maar ook de oudste overdekte kaatsbaan ter wereld zijn.

Na de uitzending krijgt de kijker een aantal dagen de kans om, via de telefoon of per sms, op zijn of haar favoriete gebouw stemmen. In de volgende aflevering zal de winnaar van de vorige aflevering bekend worden gemaakt. Uiteindelijk zal slechts één bouwwerk het felbegeerde bedrag van 1 miljoen euro winnen!


‘BankGiro Loterij Restauratie’, vanaf zaterdag 18 november wekelijks bij de AVRO om 20.20 uur op Nederland 2.


________________________________________
Noot voor de redactie:
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
AVRO Communicatie:
Rob Schwitters, tel. nr. (035) 6717285 of 06 51421182 of rob.schwitters@avro.nl
Bob Winckels, tel. nr. (035) 6717355 of 06 47695848 of bob.winckels@avro.nl
Endemol:
Welmoed van Rijs, tel. nr. (0297) 351896 of 06 24544868 of welmoed.van.rijs@endemol.nl
BankGiro Loterij:
Anne van Pinxteren, (020) 5737474 of 06 24816981 of anne@bankgiroloterij.nl
Beeldmateriaal rechtenvrij beschikbaar, naamsvermelding verplicht: Roy Beusker.
Voor meer fotomateriaal kunt u contact opnemen met: Anne van Pinxteren